Erken çocukluk ve ilkokul yılları öğrencinin yalnızca bilişsel değil sosyal ve duygusal temellerinin de şekillendiği kritik bir dönemdir. Bu dönemde öğrencilerin duygularını tanıma, düzenleme, başkalarının bakış açısını anlama ve akranlarıyla sağlıklı ilişkiler kurma becerileri ileriki akademik ve yaşam başarısının güçlü bir yordayıcısı olarak görülmektedir (Denham, 2006; Denham vd., 2012). Bu nedenle okul öncesi ve ilkokul programlarında sosyal-duygusal gelişimi destekleyen öğrenme yaşantılarının akademik dersler kadar merkezi bir yere sahip olması gerekir. Zins ve Elias (2007), sosyal-duygusal öğrenmenin akademik başarı, sağlık ve vatandaşlık davranışlarıyla yakından ilişkili olduğunu ve bu becerilerin bütüncül bir okul iklimi içerisinde sistemli biçimde öğretilmesi gerektiğini vurgular.
Oyun, spor, müzik ve resim gibi ders programında çeşitlendirilmiş branş dersleri tam da bu noktada öğrencilerin sosyal-duygusal gelişimini doğal ve güçlü biçimde destekleyen alanlar olarak öne çıkar. Oyun ve spor etkinliklerinde öğrenciler sırasını bekleme, kurallara uyma, kaybetmeye tahammül etme, ekip içinde sorumluluk alma gibi öz-düzenleme ve sosyal becerileri deneyimlerler. Bir takım oyunu sırasında pas vermek, arkadaşının duygusunu fark edip destek olmak ya da maç sonunda rakibi tebrik etmek empati, iş birliği ve adalet duygusunu somut olarak yaşatır. Bu tür deneyimler kağıt üzerinde anlatılan değerler eğitiminden çok daha güçlü bir öğrenme etkisi yaratır; çünkü çocuk hem bedeniyle hem duygularıyla öğrenmektedir.
Sanat ve müzik etkinlikleri ise öğrencilere duygusal ifade için güvenli bir alan sunar. Araştırmalar, sanatla zenginleştirilmiş okul öncesi ve ilkokul programlarının bu yaş grubu öğrencilerde daha fazla olumlu duygu ifadesi ve daha iyi duygu düzenleme becerileriyle ilişkili olduğunu göstermektedir (Brown & Sax, 2013). Hallam’ın (2010, 2015) kapsamlı derlemesi, aktif müzik yapmanın çocuklarda dikkat, öz-düzenleme, öz güven, sosyal uyum ve aidiyet duygusunu güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Türkiye’de yapılan çalışmalar da müzik ve yaratıcı drama temelli etkinliklerin öğrencilerin sosyal-duygusal öğrenme becerilerinde (özellikle iş birliği, empati ve duygularını ifade etme alanlarında) anlamlı gelişmelerle ilişkili olduğunu göstermektedir (Koç & Sungurtekin, 2023).
Özellikle yoğun akademik beklentilerin giderek daha aşağı yaşlara indiği günümüz okul ortamında haftalık ders programında oyun, spor, müzik, görsel sanatlar gibi beceri ağırlıklı branş derslerine yer açmak öğrencilerin kendini tanıyan, duygularını yönetebilen, iş birliğine açık ve empatik bireyler olarak yetişmeleri için koruyucu bir çerçeve sunar.
Sonuç olarak, anasınıfı ve ilkokulda branş derslerinin ders programında güçlü ve düzenli bir biçimde yer alması lüks değil gelişimsel bir zorunluluktur. Oyun, spor, müzik, resim vb dersler öğrencilerin dünyayı anlamlandırma, kendilerini ifade etme ve başkalarıyla sağlıklı ilişkiler kurma yollarıdır. Bu alanlara yatırım yapmak sınav başarısının alternatifi değil tam tersine uzun vadeli akademik ve yaşam başarısının ön koşuludur.
Kaynakça
Brown, E. D., & Sax, K. L. (2013). Arts enrichment and preschool emotions for low-income children at risk. Early Childhood Research Quarterly, 28(2), 337–346.
Denham, S. A. (2006). Social–emotional competence as support for school readiness: What is it and how do we assess it? Early Education and Development, 17(1), 57–89.
Denham, S. A., Bassett, H. H., Mincic, M. M., Kalb, S. C., Way, E., Wyatt, T., & Segal, Y. (2012). Social–emotional learning profiles of preschoolers’ early school success: A person-centered approach. Learning and Individual Differences, 22(2), 178–189.
Hallam, S. (2010). The power of music: Its impact on the intellectual, social and personal development of children and young people. International Journal of Music Education, 28(3), 269–289.
Hallam, S. (2015). The power of music: A research synthesis of the impact of actively making music on the intellectual, social and personal development of children and young people. International Music Education Research Centre.
Koç, F., & Sungurtekin, S. (2023). Promoting preschool children’s social-emotional learning skills through music and creative drama. Eurasian Journal of Music and Dance, 19, 1–24.
Zins, J. E., & Elias, M. J. (2007). Social and emotional learning: Promoting the development of all students. Journal of Educational and Psychological Consultation, 17(2–3), 233–255.
